Cồng chiêng là di sản văn hóa phi vật thể quan trọng nhất của đồng bào S'tiêng Bù Đăng. Mỗi chiếc chiêng đồng mang trong mình một vị thần linh (Yang Ching), và tiếng chiêng vang lên là cầu nối giữa con người với thần linh, đã được UNESCO vinh danh năm 2005.
Kiến thức trọng tâm
Cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ — đó là tiếng nói tâm linh thiêng liêng của đồng bào dân tộc thiểu số S'tiêng tại Xã Bù Đăng. Theo tín ngưỡng truyền thống, mỗi chiếc chiêng đồng đều có vị thần Yang Ching ngự trị.
Dàn nhạc cồng chiêng S'tiêng thường gồm từ 6 đến 12 chiếc chiêng không núm (gọi là Ching), được phân tầng âm thanh chặt chẽ:
- Ching Mẹ (Ching u): Chiêng lớn nhất, âm trầm ấm, giữ nhịp nền
- Ching Cha & Ching Con: Chiêng nhỏ hơn, đi giai điệu chính
- Kơ-gơr: Trống da bò gõ đệm, tạo không khí hào hùng
"Tiếng chiêng là hơi thở của đại ngàn, còn vang tiếng chiêng là buôn sóc còn trường tồn." — Cựu binh Điểu Lên, Sóc Bom Bo
- 1 Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2005.
- 2 Trong tín ngưỡng S'tiêng, cồng chiêng là vật thiêng — không ai được tùy tiện đánh chiêng ngoài nghi lễ chính thức.
- 3 Một bộ chiêng hoàn chỉnh của người S'tiêng có thể trị giá cả trâu, bò, lợn — tài sản cả đời của một gia đình.
Thuật ngữ quan trọng
Linh hồn thần linh ngự trị trong cồng chiêng theo tín ngưỡng của người S'tiêng. Chiêng là vật thiêng kết nối trời đất.
Tên gọi chung của chiêng đồng không núm trong âm nhạc S'tiêng, khác với chiêng có núm của một số dân tộc khác.
Điệu múa truyền thống của người S'tiêng thường biểu diễn kết hợp với cồng chiêng trong các nghi lễ cộng đồng.
Trống da bò truyền thống, nhạc cụ gõ đệm cho dàn cồng chiêng, tạo nhịp điệu hùng hồn cho buổi trình diễn.
Flashcards ôn tập (3 thẻ)
Yang Ching là gì?
Lật thẻLinh hồn thần linh ngự trị trong cồng chiêng theo tín ngưỡng S'tiêng — mỗi chiếc chiêng có một vị thần riêng.
Lật lạiUNESCO công nhận không gian cồng chiêng Tây Nguyên vào năm nào?
Lật thẻNăm 2005 — công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Lật lạiChing Mẹ (Ching u) có vai trò gì?
Lật thẻLà chiêng lớn nhất, âm trầm ấm nhất, đóng vai trò giữ nhịp nền cho cả dàn nhạc.
Lật lạiCâu hỏi gợi mở
Tại sao người S'tiêng lại coi cồng chiêng là "vật thiêng" chứ không chỉ là nhạc cụ?
Làm thế nào để giới trẻ Bù Đăng ngày nay có thể tiếp tục gìn giữ nghệ thuật cồng chiêng?
Câu hỏi trắc nghiệm
0/5 đã trả lời1. Theo tín ngưỡng S'tiêng, mỗi chiếc cồng chiêng có gì ở bên trong?
2. Điệu múa truyền thống thường kết hợp với cồng chiêng của người S'tiêng là gì?
3. Chiếc chiêng lớn nhất, âm trầm ấm nhất, giữ nhịp nền cho cả dàn nhạc được gọi là gì?
4. Kơ-gơr là loại nhạc cụ gì trong dàn nhạc cồng chiêng S'tiêng?
5. Theo quan niệm truyền thống S'tiêng, một bộ cồng chiêng hoàn chỉnh có giá trị tương đương với gì?
Khám phá thêm
Sóc Bom Bo
Địa điểm bảo tồn nghệ thuật cồng chiêng truyền thống
Lễ hội Mừng Lúa Mới
Tháng 10–12 âm lịch
Lễ hội lớn nhất của người S'tiêng, nơi cồng chiêng giữ vai trò trung tâm trong nghi lễ cúng thần.
Nguồn tham khảo (2)
- Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên — UNESCO Intangible Cultural Heritage
- Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên tại Đồng Nai — Viện Âm nhạc Việt Nam, 2018